Blagdan Martinja, poznat i kao Dan svetog Martina, slavi se 11. studenoga u čast svetog Martina iz Toursa, jednog od najomiljenijih kršćanskih svetaca u Europi. U Hrvatskoj, Martinje ima posebno mjesto u narodnim običajima, a najpoznatiji dio proslave je ceremonijalno “krštenje” mladog vina, običaj koji se njeguje u vinogradarskim krajevima poput Zagorja, Međimurja, Slavonije i Dalmacije.
Sveti Martin, zaštitnik vinogradara, simbol je završetka radova u vinogradima i početka uživanja u plodovima rada. Ovaj blagdan označava kraj vinogradarske sezone, kada vino sazrijeva i prvi put se kuša. Običaj “krštenja” vina simbolično označava prijelaz mošta u vino, te se uz humorističnu ceremoniju, koju često vodi “martinjski biskup”, vino simbolično pretvara iz “neposlušnog” mošta u “zrelo” vino.
Ceremonija krštenja vina uključuje svečane rituale, molitve, i duhovite govore koje često prate i scenske igre u kojima sudjeluju članovi obitelji, prijatelji i gosti. U obredima se koriste razni simboli, poput mošta, vode, soli i vina, a kroz svečano “blagoslivljanje” i izgovaranje humoresknih molitava, novo vino dobiva “dozvolu” za konzumaciju.
Martinje je prilika za okupljanje uz tradicionalna jela koja prate degustaciju vina. Često se pripremaju specijaliteti poput pečene guske ili patke s mlincima, krumpir salate, te jela od kiselog zelja. Guska je posebice simbolična zbog legende prema kojoj su guske cvrkutom odale svetog Martina dok se skrivao od biskupskog poziva, pa se danas tradicionalno poslužuje u Martinje.
Martinje se slavi ne samo u obiteljskom krugu, već i u restoranima, vinskim podrumima i turističkim manifestacijama. Ovaj blagdan donosi radost i veselje u hrvatska sela i gradove, a običaji Martinja postali su važan dio turističke ponude vinogradarskih regija, gdje posjetitelji mogu doživjeti autentično iskustvo krštenja vina i upoznati bogatu tradiciju hrvatskih vinara.
Uz svečanu atmosferu i druženje, Martinje je i vrijeme kada se slavi rad u vinogradima i vještina izrade vina, što ovu proslavu čini posebnim dijelom kulturne baštine Hrvatske.
Sveti Martin poznat je kao zaštitnik vinogradara, vinara i vina, ali i brojnih drugih zanimanja i skupina – vojnika, konjanika, prosjaka, siromaha, putnika i gostioničara. Smatra se i zaštitnikom ljudi koji pomažu drugima, kao i zaštitnikom različitih europskih gradova i mjesta.
Imendan na Martinje, 11. slave svi koji nose ime Martin, Martina, Martino, Martina, Martinka i slične varijante te svima želimo sretan imendan!
